|
|
|
Foto: M.Stancl, M. Jalowski, M. Altmann, Alstom, inni |
CZECHY, SŁOWACJA WĘGRY
Koleje
regionalne w Czechach Gdy patrzy się na koleje czeskie, chciałoby się bezlitośnie przegonić wszystkie osoby usiłujące reformować koleje w Polsce, bez cienia żalu przepędzając je tam gdzie pieprz rośnie. Różnica jest bowiem tak ogromna. W zasadzie powinno się tu mówić o przepaści. Jeżeli miarą dobrobytu danego kraju jest PKB, to na kolejach tą miarą jest liczba podróży na mieszkańca. Czeskie koleje, tak samo jak polskie, wywodzą się z komunizmu, jednak na skutek racjonalnych decyzji podjętych w przeszłości radzą sobie o niebo lepiej niż polskie. Koleje ČD z liczbą podróży wynoszącą 18,46 trzykrotnie przewyższają monopol PKP (6,29), i o dziwo, nie wydzielają znaków upadku i dość dobrze się trzymają. Tu i ówdzie nawet się rozwijają, budując nowe linie (np. prywatna kolej Viamont) lub kupując nowe pociągi (Pendolino dla linii dalekobieżnych, wagony motorowe dla linii lokalnych oraz piętrowe składy push-pull dla praskiej kolei podmiejskiej). Podobnie jak w krajach skandynawskich lub Wlk. Brytanii, infrastruktura kolejowa w Czechach nie jest własnością przewoźnika (tak jak w Polsce), ale niezależnej organizacyjnie firmy - przedsiębiorstwa państwowego Sprįva zelezničnķ dopravnķ cesty. Infrastrukturę oddzielono po to, by wyeliminować możliwość blokowania wolnej walki konkurencyjnej na torach. Największy przewoźnik, kolej państwowa ČD wykonała przewozy pasażerskie w wielkości 100,8 milionów pociągokilometrów kosztem 1 mld 403 mln PLN (19 642 mln koron w 2001) a PKP wykonały zaledwie 139 mln pociągokilometrów i to kosztem 3 mld 255 milionów PLN, a więc o 1, 85 miliarda większym! Dlaczego? Koleje czeskie stosują na ogromną skalę wagony motorowe, wykonując nimi dokładnie 47,7 mln kilometrów ze 100,8 mln km ogółem, a udział ten jest aż 230- krotnie większy niż w Polsce!
Fot. Marcel Stancl
Reformy, jakie wprowadzono dekadę temu, miały za główny cel stworzenie rynku na kolejach. Z perspektywy czasu należy je ocenić bardzo dobrze. Dziewięć lat temu, w roku 1994 wprowadzono prawodawstwo kończące monopol kolei państwowej ČD i utworzono Urząd Kolejowy (Drįnķ śřad), który nadzorował poprawność przekształceń w kolejowym sektorze prywatnym i harmonizował ich rozkłady z ofertą kolei państwowej. Pierwszym operatorem była kolej JHMD, która już w marcu 1997, dwa miesiące po wycofaniu się kolei państwowej przejęła linie lokalne wokół Jindřichův Hradec i szybko zanotowała sukcesy w ruchu towarowym i pasażerskim. W roku 1998, po długiej dyskusji prywatyzacja linii lokalnych była już zaawansowana. W roku 1998 zapoczątkowano proces wydzierżawiania linii prywatnym operatorom. Do lutego 1999 wydzierżawiono 5 linii lokalnych :
· Trutnov- Svoboda nad Upou, 10 km : dla Viamont · Nove Sedlo u Lokte- Krasny Jaz, 24 km: dla Viamont · Sokolov- Kraslice, 23 km: dla Viamont · Milotice-Vrbno pod Pradedem dla OKD Doprava · Sumperk- Petrov dla Zeleznice Desna
Nowy program prywatyzacji linii lokalnych został przesłany pod obrady rządu w czerwcu 1999. Aż 117 linii regionalnych, o łącznej długości 2996 km i wycenionych na 3.7 mld koron przewidziano do prywatyzacji. W roku 1996 linie lokalne przewiozły 13.3 miliona pasażerów i około 13 mln ton towarów. Stanowiło to mniej niż 5 procent wydajności całej sieci. Koszty z tego tytułu wynosiły 2.54 mld koron (ok. 260 mln PLN) a przychody zaledwie 824 mln koron (circa 90 mln PLN). Obecnie program został wstrzymany, przy czym argumentowano iż jedna z kolei nie uruchomiła ruchu pasażerskiego na przekazanej jej linii. Cóż za argument! Zapewne włodarze czeskiego kolejnictwa nie byli w Polsce. Tutaj wpadliby na niezwykle genialny i wspaniały w swej prostocie pomysł, polegający po prostu na zamknięciu tych linii... No cóż, zdaje się iż ekscentryczni Czesi lubią utrudniać sobie życie i zrezygnowali z naśladowania niezwykle odkrywczych ekonomicznie pomysłów swoich północnych sąsiadów, polegających głównie na uporczywym utrzymywaniu monopolu kolei państwowej.
na
której od roku 1998 kursuje 12 par pociągów dziennie w ruchu cyklicznym.
Linie przedłużono na terytorium RFN w lipcu 1998. Wkrótce też
(2000), kosztem 7.5 miliona marek niemieckich odtworzono linię do Klingenal
w Niemczech, przy wydatnej pomocy finansowej Unii Europejskiej. Na linii
zbudowano nowy 52 metrowy most graniczny. Linia ta stanowi obecnie część
międzynarodowego systemu transportu publicznego EgroNet.
Jindrichohradecke
mistni drahy as
Słowacja- koleje na SłowacjiSR
Zarządca infrastruktury ZSSK
narodowy przewożnik towarowy i pasażerski US
Steel Koice- przewoźnik towarowy, 0,25%
rynku. Około 20 innych licencjonowanych operatorów, lecz ich udział w rynku jest niewielki, ZSSK wciąż ma powyżej 95 % tonokilometrów. ______________ Koleje na Słowacji
są jak najbardziej europejskie i przewożą rocznie 66.8 mln pasażerów,
mimo iż kraj ten liczy zaledwie 5.3 mln mieszkańców; Polskie koleje,
by być porównywalne, musiałyby przewieźć rocznie około
505 mln pasażerów. Pozwólmy sobie dokonać
krótkiej analizy jakości obsługi połączeń regionalnych
i międzyregionalnych. W zasadzie z uwagi na rozmiary tego kraju, odpowiadające
wielkości jednego polskiego województwa, niemalże całość
komunikacji kolejowej jest komunikacją regionalną. Powierzchnia Słowacji
to zaledwie 49 tys. km2., a ludność to 5,3 mln mieszkańców
(1994). Słowacja jest najsłabiej uprzemysłowionym regionem byłej
Czechosłowacji. Grunty orne zajmują jedynie ok. 1/3 powierzchni kraju,
ale rolnictwo jest ważnym działem
gospodarki. Duże znaczenie ma leśnictwo. Słowacja posiada liczne
bogactwa naturalne, ale o niewielkich złożach, do najważniejszych
należą: rudy żelaza, miedzi, cynku, ołowiu, magnezu oraz węgiel
brunatny (niskiej jakości). Główne ośrodki przemysłowe
skupione są w okolicy Koszyc i Bratysławy. Dochód narodowy 2500 USD
na 1 mieszkańca (1993). Stolica to Bratysława
(440 tys. mieszkańców, 1993), inne większe miasta (1993): Koszyce
(230 tys.), Nitra (212 tys.), Żylina (184 tys.), Preszów (92 tys.), Trnava
(81 tys.).[1] Kolej stanowi główny środek transportu pomiędzy
nimi. Europejskie są zarówno prędkości handlowe pociągów,
znakomity w porównaniu z polskim stan infrastruktury, europejska jest gęstość
pociągów na sieci kolejowej. Także dobre wrażenie robi gęsta
siec kolei oplatająca praktycznie cały kraj. Rzuca się w oczy
cykliczny zintegrowany ruch pociągów pospiesznych, co jedna lub dwie
godziny na głównych liniach, osobowe jeżdżą już mniej
regularnie. schemat: http://www.kolej.most.org.pl/slowacja.htm Koleje te są też
bardzo tanie. Zapewne rzutuje to na wskaźnik użycia samochodu w podróżach,
który w tym kraju jest dość niski, mimo powstającej sieci
autostrad. Większość pasażerów wykorzystuje bardzo dobrze
rozwiniętą kolej, a autostrady święcą dosłownie
pustkami. Chyba tak właśnie powinno być, zwłaszcza ze jeden
wozokilometr samochodu to 0.68 PLN, przy około 10-krotnie niższej
cenie pasażerokilometra w pociągu. Dla przykładu
motoriczka, czyli wagon motorowy ze Zwardonia- Skalitego do Cadcy- cena
przejazdu to 12 SK za 16km, czyli 1.20 PLN. W Polsce nigdzie kolej nie jest tak
tania i zapewne to rzutuje na liczby pasażerów. Inne przykłady: cena
biletu za 233km - 180 SK, czyli blisko 18 złotych [4]. Koleje Słowackie
ZSR zostały ustanowione 1 stycznia 1993 przez dekret rządu słowackiego,
ustanawiający koleje słowackie będące własnością
państwową. Była to konsekwencja podziału dawnej Czechosłowacji
na dwa odrębne państwa narodowe, co rozerwało Państwowe
Koleje Czechosłowacji na dwa odrębne przedsiębiorstwa. Budowę sieci
kolejowej na terenie obecnej Słowacji rozpoczęto za czasów Monarchii
Austro-Wegierskiej. Pierwsza kolej konna pojawiła się pomiędzy
Bratysławą a Seredem pomiędzy 1839 a 1846. Pierwsza lokomotywa
parowa nadjechała do Bratysławy 20 sierpnia 1848 z Wiednia. ZSR maja 3665 kilometrów
linii kolejowych, z czego 2484 kilometry są jednotorowe, 1023 są
dwutorowe, 52 kilometry to linie wąskotorowe oraz 106 kilometrów linii
szerokotorowych. Zelektryfikowanych jest 1472 kilometry linii, 735 km prądem
stałym 3 kV DC oraz 707 km systemem prądu zmiennego 25 kV/50Hz AC. Linie kolejowe
przebiegają dolinami rzek i górskimi kotlinami, dotykając w wielu
miejscach terenów wysokogórskich. Jako że Słowacja to kraj górzysty,
warunki te odzwierciedlają się w niezwykle krętych liniach, najwyżej
położoną stacją jest Strbske Pleso w Tatrach, 1320 metrów
nad poziomem morza. 252 kilometry linii układu podstawowego, tzn. głównych,
ma promienie zakrętów mniejsze niż 300 metrów, a 814 kilometrów
linii cechuje się przechyłami większymi niż jeden procent.
Siec kolejowa obejmuje ponad 2361 mostów o łącznej długości
ponad 47 km, oraz 76 tuneli o
łącznej długości ponad 43 kilometrów. We wschodniej Słowacji,
tuz przy granicy ukraińskiej, duże i nowoczesne terminale przeładunkowe
zapewniają przeładunek towarów na koleje szerokotorowe. Do Koszyc
prowadzi bezpośrednia linia szerokotorowa, by ułatwić transport
towarów z Ukrainy. Podstawowe wyniki
ekonomiczne: W roku 2000 przewieziono
54, 18 mln ton ładunków, osiągając 10.3 procentowy wzrost w
stosunku do roku poprzedniego. Zrestrukturyzowano zadłużenie, obecnie
91 procent portfolia długów to pożyczki długoterminowe, rok wcześniej
było to zaledwie 60 procent. Poprawiły się znaczenie stosunki z władzami
Republiki Słowackiej, obecnie wyrównywane są koszty świadczenia
przewozów pasażerskich (wyrównywanie do ekonomicznie uzasadnionych kosztów).
ZSR otrzymały od państwa sumę 9.4 mld koron słowackich (około
940 mln PLN), jako wyrównanie kosztów przewozów pasażerskich za rok 2000
i lata wcześniejsze. Według Ustawy o Usługach Publicznych do kasy
ZSR wpłynie także dodatkowo 2,46 miliarda koron słowackich . W
roku 2000 przewieziono 66.8 miliona pasażerów. W 1998 było to jeszcze
70.008 mln, w 1999 liczba pasażerów spadła do 69.43 mln rocznie.
Wykonano prace 36.6 mln pociagokilomertow w 1999 roku i 35.8 mln
pociagokilometrow w 2000 r. Punktualność pociągów wynosiła
97.21 procenta. Adam Fularz ---------------------------------------------- [1] na podstawie
Popularnej Encyklopedii Powszechnej Wydawnictwa Fogra [2] Raport Roczny Kolei
Slowackich ZSR
Węgry: Tworzymy europejską kolej
Obsługiwana przez przedsiębiorstwo komunalne BKV Rt., kolej HÉV obsługuje ruch podmiejski wokół Budapesztu. Pociągi HEV kursują na niektórych liniach nawet co 6 minut, na ogol pociągi kursują, co 10 minut na głównych liniach i co 15 na bocznych. W dni wolne pociągi HÉV kursują rzadziej. Cztery linie tej kolei wybudowano w latach 1887-1914 : -Szentendrei HÉV -Rįckevei HÉV -Gödöllői HÉV -Csepeli HÉV Spośród 1 miliarda 428 mln pasażerów przewożonych rocznie przez Budapesztanska Spółkę Transportowa BKV Rt., zaledwie 4.6 %, czyli 65 milionów korzysta z kolei podmiejskiej HÉV. Obecnie działa 5 linii tej kolei podmiejskiej, a średnia prędkość handlowa wynosi 22.4 km/h. Sieć kolejowa HÉV ma długość 102.9 km, z czego 75.6 km linii jest dwutorowych. Całkowita długość torowisk wynosi 239,5 km(włącznie z bocznicami przemysłowymi), na sieci znajduje się 139 stacji i przystanków. Tab. Liczba pasażerów Hév w latach : 1996. 1997. 1998. 1999. 2000. Pasażerowie w tysiącach 63.227 ; 65.976 ; 64.653 ; 64.181 ; 64.982 W tysiącach pasażerokilometrów 560.916 ; 588.291 ; 571.283 ; 560.830 ; 565.191 Rozkłady : http://www.bkv.hu/angol/hev/index.html Serwis kolei po angielsku : http://www.bkv.hu/angol/hev/index.html
Kolej GySEV GySEV /ROeEE Györ-Sopron-Ebenfurti Vasut Részvénytarsasag Kolej o nieco skomplikowanej nazwie Györ-Sopron-Ebenfurti Vasut Részvénytįrsasįg to sympatyczne przedsiębiorstwo regionalne, posiadające 166 km normalnotorowych linii kolejowych na pograniczu Austrii i Węgier. Kolej ta obsługuje spory ruch pasażerski, w roku 1998 przewieziono 2.7 mln pasażerów (119 mln pasazerokm) po obu stronach granicy, a w roku 2001 liczba pasażerów wzrosła do 3.08 mln (139 mln pasażerokilometrów). Kolej GySEV obsługuje ruch regionalny, a ponadto pociągi pospieszne i Intercity z Sopronu do Budapesztu. GySEV obsługuje także niezwykle intensywny ruch towarowy, choćby Hansa- Hungaria Container Expresslub przewozy intermodalne RoLa, znane w Polsce pod hasłem Tiry na tory. W roku 1998, GySEV przewiózł 5.8 mln ton ładunków, w roku 2001 było to już 6.1 Mln ton (500 mln tonokilometrów). Kolej GySEV działa już 127 lat, na podstawie ustawy nr XXVII z roku 1872, poza tym GySEV obsługuje Kolej Pojezierza Fertõ (z koncesja z roku 1897 !). Obecna koncesja Kolei GySEV kończy się dopiero w 2007 roku. Plan sieci ; © Gysev (http://www.gysev.hu/de/menetrend/images/map.gif ) Tab. Struktura udziałowców kolei GySEV /RÖEE AG Republika Węgierska 61,00 % Republika Austrii 33,30 %· Port w Hamburgu (Hamburger Hafen und Lagerhaus AG) 4,26 % Akcjonariat rozproszony 1,44 %· Tab. DŁUGOŚĆ LINII KOLEJOWYCH GySEV Gyõr-Sopron 90 km Sopron-Ebenfurth 36 km Sopron-Įgfalva Grenze 7.4 km Suma linii z trakcja elektryczna 133.4 km Fertõszentmiklós-Pamhagen 13 km Pamhagen-Neusiedl am See 37 km Suma linii z trakcja spalinowa 50 km
|
Send mail to fularz(at)go2.pl with
questions or comments about this web site.
|